Nieuws

Onderzoekers van het FOM-instituut AMOLF in Amsterdam hebben het dynamische celskelet nagebouwd in microkamertjes ter grootte van een enkele cel. Ze laten zien hoe de organisatie van het skelet bepaald wordt door kleine nanomachientjes, zogenaamde dyneïne motereiwitten. Begrip van dit proces is belangrijk om bijvoorbeeld celdeling en celbeweging te kunnen verklaren. De groep van prof.dr. Marileen Dogterom werkte samen met biologen van de Universiteit van San Francisco (UCSF) en de Harvard Universiteit, en theoretici van het Max Planck instituut voor de Fysica van Complexe Systemen (MPI-PKS) in Dresden. De resultaten van het onderzoek zijn vandaag online verschenen in het prestigieuze tijdschrift Cell, inclusief een interview. Lees verder

Quantumverbinding tussen licht en beweging
Natuurkundigen hebben een systeem gedemonstreerd waarin licht omgezet kan worden in een mechanische trilling en omgekeerd. De interactie is zo sterk dat de beweging van een object dat met het blote oog te zien is, kan worden gecontroleerd op het niveau waarop quantummechanica het gedrag van het object bepaalt. Dat quantumgedrag is normaal alleen zichtbaar bij veel kleinere systemen zoals enkele atomen of moleculen. Voormalig FOM-oio dr. Ewold Verhagen en een team van onderzoekers van de Zwitserse EPFL publiceren de resultaten deze week in het tijdschrift Nature. Lees verder

Al jaren experimenteren onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen met de grenzen van het mogelijke met magnetische materialen. Zo ontdekken ze steeds spectaculaire nieuwe dingen – die volgens de bestaande ideeën over magnetisme voor een groot deel helemaal niet kúnnen. Ir. Johan Mentink, theoreticus in  de groepen van FOM-werkgroepleiders prof.dr. Theo Rasing  en prof.dr. Misha Katsnelson, heeft een nieuwe theorie ontwikkeld die wel verklaart wat de onderzoekers in hun experimenten zien. De theorie geeft voorspellingen over hoe nieuwe materialen voor energiezuinige en veel snellere harddisks ontworpen kunnen worden en opent de weg naar nieuwe manieren van magnetische dataopslag. Physical Review Letters publiceert de resultaten in het nummer van deze week. Lees verder

Biofysici maken verrassende trucs van virussen zichtbaar

Hoe een virus een 'gepantserd jasje' krijgt, ontdekten Wouter Roos en Gijs Wuite van de Vrije Universiteit Amsterdam samen met onderzoekers uit Amerika. Dit jasje, oftewel de eiwitmantel die het virale DNA beschermt, wordt via een verrassend gecompliceerd en ingenieus proces verstevigd. Het blijkt dat er op drie verschillende manieren een versterking plaatsvindt. Het onderzoek is medegefinancierd door de Stichting FOM en verscheen 30 januari in de online versie van het prestigieuze blad Proceedings of the National Academy of Sciences. Lees verder

Hoewel hun eigenschappen in vele experimenten zijn bestudeerd, was het exacte stralingsmechanisme van plasmonische nanostaafjes en ridge antennes (antennes bestaande uit een opstaande rand) tot nu toe niet bekend. Onderzoekers van het FOM-instituut AMOLF hebben dit probleem nu opgelost, met gebruikmaking van een in eigen beheer ontwikkelde experimentele techniek waarmee ze de antennekarakteristiek met diep sub-golflengte ruimtelijke resolutie kunnen meten. Lees verder

Onderzoekers van de Stichting FOM, het Institute of Physics van de Universiteit van Amsterdam en het National Institute for Materials Science in Tsukuba (Japan) hebben aangetoond dat de elektronen in een topologische supergeleider zich ongewoon gedragen. De elektronen versmelten in exotische paren met bijzondere quantumeigenschappen. De belangstelling voor topologische supergeleiders is groot, omdat zij als fundamentele bouwstenen kunnen dienen voor toekomstige quantumcomputers. De onderzoekers publiceren hun bevindingen vandaag online in Physical Review Letters. Lees verder

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft zes vernieuwende wetenschappers binnen het natuurkundige onderzoeksveld een zogeheten Vici-subsidie toegekend. De Vici-subsidie bedraagt maximaal 1.500.000 euro per persoon en is hiermee één van de grootste persoonsgebonden subsidies van Nederland. Met de subsidie kunnen de onderzoekers in vijf jaar tijd een eigen onderzoekslijn opzetten. In totaal ontvingen 31 wetenschappers een Vici. Lees verder

Het FOM-instituut AMOLF en ECN hebben een overeenkomst getekend om de samenwerking te bestendigen. Hiermee willen AMOLF en ECN de kloof tussen fundamenteel onderzoek en grootschalige productie en toepassing van zonnecellen overbruggen. Lees verder

Energieonderzoek is een van de speerpunten van NWO en de Stichting FOM. Daarom heeft FOM besloten haar instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen om te bouwen tot een instituut voor funderend energieonderzoek. Het nieuwe FOM-instituut DIFFER (Dutch Institute for Fundamental Energy Research) is op 1 januari 2012 van start gegaan en doet onderzoek op het gebied van duurzame energie. Naast onderzoek naar kernfusie en solar fuels ambieert DIFFER ook een nationaal coordinerende rol in het funderend energieonderzoek. Lees verder

Dinsdag 17 en woensdag 18 januari verzamelden meer dan 1800 natuurkundigen zich in Veldhoven voor het grootste natuurkundecongres van Nederland: Physics@FOM Veldhoven. Bij uitstek de plek om nieuwe ontwikkelingen in de fysica te volgen en nieuwe contacten op te doen. De internationaal gerenommeerde professoren Alain Aspect, Charles Kane en Juan Maldacena verzorgden dit jaar het plenaire programma. Daarnaast was er keuze uit 200 lezingen en 421 posterpresentaties uit alle hoeken van de fysica. Traditiegetrouw reikte FOM op dinsdagavond haar vier wetenschappelijke prijzen uit. Lees verder