Het FOM-instituut voor subatomaire fysica (
FOM-Nikhef) maakt deel uit van het Nationaal instituut voor subatomaire fysica (Nikhef), een samenwerkingsverband tussen FOM, de
Universiteit van Amsterdam, de
Vrije Universiteit te Amsterdam, de
Universiteit Utrecht en de
Radboud Universiteit Nijmegen.
Het onderzoek in de subatomaire fysica is geconcentreerd in het samenwerkingsverband Nikhef. Dit coördineert het onderzoek op dit terrein in Nederland. Het FOM-Instituut voor Subatomaire Fysica speelt een centrale rol in dit samenwerkingsverband. Het instituut neemt deel aan drie van de vier grote experimenten (ATLAS, LHCb en ALICE) bij de nieuwe deeltjesversneller LHC op CERN. Het instituut levert zowel belangrijke wetenschappelijke als technologische bijdragen aan deze experimenten. Via het instituut hebben ook Nederlandse bedrijven bijgedragen aan de bouw van de LHC. Met de metingen bij de LHC hopen de onderzoekers onder andere het bestaan van het Higgsdeeltje aan te tonen. Ook hopen ze andere ontdekkingen te doen die een doorbraak kunnen betekenen voor ons begrip van de raadselachtige asymmetrie tussen materie en antimaterie in het heelal.
Daarnaast is het instituut een belangrijke partner in een neutrinotelescoop die kort geleden gebouwd is op de bodem van de Middellandse Zee. Deze detector, ANTARES, is in staat lichtsporen waar te nemen. Neutrino's die eerst de hele aarde hebben doorkruist veroorzaken deze lichtsporen. Nu dit detectieprincipe met ANTARES is bewezen, stelt Nikhef alles in het werk om samen met een groot aantal Europese partners een nieuwe, veel grotere, detector, KM3NET, te bouwen. Daarmee kan de 'neutrino-astronomie' van start gaan. Verder is het instituut betrokken bij twee andere projecten op het gebied van de astrodeeltjesfysica: het Pierre Auger Observatorium registreert in het westen van Argentinië extreem energierijke deeltjes uit het heelal. Met het experiment VIRGO in Italië verkent het instituut onderzoek aan zwaartekrachtgolven. Alle onderzoekslijnen worden binnen het instituut ondersteund door hoogwaardig theoretisch onderzoek, grensverleggende detector-R&D en ontwikkeling van krachtige reken- en verwerkingstechnieken, die men ontwikkelt met GRID-technologie.
De wetenschappelijke staf bestaat uit zo'n 120 fysici. De helft van hen is oio of postdoc. Afdelingen Mechanica, Elektronica en Informatietechnologie leveren de benodigde technische ondersteuning. Hier werken zo'n 100 medewerkers.
Nikhef-bestuur
De partners in het samenwerkingsverband Nikhef voeren een gecoördineerd, gezamenlijk onderzoekprogramma uit. Dit programma met bijbehorende begroting, alsmede de participatie in internationale collaboraties, wordt vastgesteld onder verantwoordelijkheid van het overkoepelende Nikhef-bestuur.
Het bestuur is als volgt samengesteld:
- prof.dr. N.J. Lopes Cardozo (TU/e), voorzitter
- prof.dr.ir. A. Bliek (UU)
- prof.dr. J.M.E. Kuijpers (RU)
- prof.dr. J. van Mill (VU)
- prof.dr. L.D. Noordam (UvA)
- dr.ir. W. van Saarloos (FOM)
secretaris: drs. J.J. (Job) de Kleuver
Scientific Advisory Committee (SAC)
Voor het samenwerkingsverband is een 'Scientific Advisory Committee' ingesteld. Dit is als volgt samengesteld:
- prof.dr. S. Bethke (MPI München)
- prof.dr. R.J. Cashmore (University of Oxford)
- prof.dr. C. de Clerq (VU, Brussel)
- prof.dr. Th. Hebbeker (RWTH Aachen)
- prof.dr. Y. Karyotakis (LAPP, Annecy le Vieux)
- prof.dr. B. Webber (University of Cambridge)
Directeur FOM-Nikhef
prof.dr. F.L. Linde
Voorlichter FOM-Nikhef
Vanessa Mexner